کمپرسورهای باد نقشی حیاتی در بسیاری از صنایع و کارگاه‌ها ایفا می‌کنند. اما مانند هر دستگاه مکانیکی دیگری، آن‌ها نیز مستعد مشکلاتی هستند که می‌تواند بر عملکرد و طول عمرشان تأثیر بگذارد. یکی از رایج‌ترین این مشکلات، ارتعاشات ( لرزش ) بیش از حد است. در این مقاله، به بررسی دقیق نحوه تشخیص و رفع ارتعاشات ( لرزش ) کمپرسور باد می‌پردازیم.

 اهمیت کنترل ارتعاشات ( لرزش ) در کمپرسورهای باد

ارتعاشات یا همان لرزش های کنترل نشده می‌توانند پیامدهای جدی برای کمپرسور باد به ویژه کمپرسور اسکرو داشته باشند:

1. کاهش عمر مفید دستگاه

2. افزایش هزینه‌های تعمیر و نگهداری

3. کاهش کارایی و بهره‌وری

4. افزایش مصرف انرژی

5. ایجاد سر و صدای مزاحم در محیط کار

بنابراین، تشخیص به موقع و رفع ارتعاشات اضافی امری ضروری برای حفظ سلامت و عملکرد بهینه کمپرسور باد است.

علل اصلی ارتعاشات ( لرزش ) در کمپرسورهای باد

برای تشخیص و رفع مؤثر ارتعاشات ( لرزش ) ، ابتدا باید با علل اصلی آن‌ها آشنا شویم:

1. عدم تعادل (Imbalance)

عدم تعادل زمانی رخ می‌دهد که توزیع جرم در قطعات چرخشی مانند روتور یا پولی یکنواخت نباشد. این می‌تواند ناشی از:

– فرسودگی نامتقارن قطعات

– رسوب‌گذاری در پره‌های فن

– شکستگی یا خمیدگی در قطعات چرخشی

2. ناهم‌راستایی (Misalignment)

ناهم‌راستایی معمولاً در اتصالات بین موتور و کمپرسور یا در محور‌های چرخشی رخ می‌دهد و می‌تواند ناشی از:

– نصب نادرست

– فرسودگی کوپلینگ‌ها

– تغییر شکل شاسی یا پایه دستگاه

3. شل بودن اتصالات (Looseness)

شل بودن پیچ‌ها، مهره‌ها یا سایر اتصالات می‌تواند منجر به ارتعاشات شدید ( لرزش شدید )  شود. این مشکل معمولاً ناشی از:

– عدم سفت کردن کافی اتصالات هنگام نصب

– شل شدن تدریجی اتصالات در اثر ارتعاشات مداوم

4. خرابی یاتاقان‌ها (Bearing Failure)

یاتاقان‌های معیوب یکی از منابع اصلی ارتعاش ( لرزش ) در کمپرسورهای باد هستند. علل خرابی یاتاقان‌ها می‌تواند شامل:

– روانکاری ناکافی

– آلودگی روغن

– بار بیش از حد

– نصب نادرست

5. مشکلات الکتریکی

گاهی اوقات، ارتعاشات می‌توانند ناشی از مشکلات الکتریکی در موتور کمپرسور باشند، مانند:

– نوسانات ولتاژ

– اتصالات الکتریکی ضعیف

– خرابی سیم‌پیچ‌ها

نحوه تشخیص ارتعاشات ( لرزش )  کمپرسور باد

تشخیص به موقع ارتعاشات ( لرزش ) غیرعادی می‌تواند از آسیب‌های جدی به کمپرسور باد جلوگیری کند. در ادامه، روش‌های مختلف تشخیص ارتعاشات را بررسی می‌کنیم:

1. بازرسی چشمی و شنیداری

اولین و ساده‌ترین روش تشخیص، استفاده از حواس بینایی و شنوایی است:

– مشاهده: به دنبال حرکات غیرعادی، لرزش‌های شدید یا تغییر شکل در قطعات باشید.

– شنیدن: صداهای غیرعادی مانند ضربه، سایش یا زوزه می‌توانند نشانه‌ای از ارتعاشات باشند.

2. استفاده از تجهیزات تحلیل ارتعاشات

برای تشخیص دقیق‌تر، می‌توان از ابزارهای تخصصی استفاده کرد:

– آنالایزرهای ارتعاش: این دستگاه‌ها الگوی ارتعاشات را ثبت و تحلیل می‌کنند.

– سنسورهای شتاب‌سنج: برای اندازه‌گیری دقیق شدت و فرکانس ارتعاشات استفاده می‌شوند.

3. نظارت بر عملکرد

تغییرات در عملکرد کمپرسور می‌تواند نشانه‌ای از وجود ارتعاشات باشد:

– کاهش فشار خروجی

– افزایش مصرف انرژی

– افزایش دمای کارکرد

4. تحلیل روغن

بررسی منظم روغن کمپرسور می‌تواند اطلاعات ارزشمندی درباره وضعیت داخلی دستگاه و احتمال وجود ارتعاشات ( لرزش )  ارائه دهد:

– وجود ذرات فلزی در روغن می‌تواند نشانه سایش غیرعادی باشد.

– تغییر در ویسکوزیته روغن می‌تواند نشان‌دهنده مشکلات مکانیکی باشد.

روش‌های رفع ارتعاشات ( لرزش ) کمپرسور باد

پس از تشخیص وجود ارتعاشات غیرعادی، نوبت به رفع آن‌ها می‌رسد. در ادامه، راهکارهایی برای رفع انواع مختلف لرزش کمپرسور باد  ارائه می‌شود:

1. رفع عدم تعادل

– بالانس کردن روتور: با استفاده از دستگاه‌های بالانس، وزنه‌های تعادل را به روتور اضافه یا کم کنید.

– تمیز کردن پره‌های فن: رسوبات را از روی پره‌ها پاک کنید تا توزیع وزن یکنواخت شود.

– تعویض قطعات آسیب‌دیده: در صورت وجود خمیدگی یا شکستگی، قطعه را تعویض کنید.

2. اصلاح ناهم‌راستایی

– تنظیم مجدد محورها: از ابزارهای دقیق مانند لیزر برای هم‌راستا کردن محورها استفاده کنید.

– بررسی و اصلاح پایه‌ها: اطمینان حاصل کنید که پایه‌های کمپرسور صاف و محکم هستند.

– تعویض کوپلینگ‌های فرسوده: کوپلینگ‌های آسیب‌دیده را با نمونه‌های جدید جایگزین کنید.

 3. محکم کردن اتصالات شل

– بازبینی منظم پیچ و مهره‌ها: به طور دوره‌ای تمام اتصالات را بررسی و در صورت نیاز سفت کنید.

– استفاده از واشرهای قفل‌کننده: برای جلوگیری از شل شدن مجدد اتصالات، از واشرهای مخصوص استفاده کنید.

– به کارگیری چسب‌های رزوه : در موارد حساس، از چسب‌های مخصوص برای محکم کردن اتصالات استفاده کنید.

 4. تعمیر یا تعویض یاتاقان‌های معیوب

– روانکاری منظم: طبق برنامه توصیه شده سازنده، یاتاقان‌ها را روانکاری کنید.

– تعویض به موقع: در صورت مشاهده علائم خرابی، یاتاقان را تعویض کنید.

– بهبود سیستم آب‌بندی: برای جلوگیری از ورود آلودگی به یاتاقان‌ها، سیستم آب‌بندی را بهبود بخشید.

5. رفع مشکلات الکتریکی

– بررسی و تنظیم ولتاژ : از تنظیم بودن ولتاژ ورودی موتور اطمینان حاصل کنید.

– محکم کردن اتصالات الکتریکی: تمام اتصالات را بررسی و در صورت نیاز محکم کنید.

– تعویض قطعات معیوب: در صورت خرابی سیم‌پیچ یا سایر اجزای الکتریکی، آن‌ها را تعویض کنید.

 اقدامات پیشگیرانه برای کاهش ارتعاشات ( لرزش ) کمپرسور باد

پیشگیری همیشه بهتر از درمان است. با رعایت نکات زیر می‌توانید از بروز ارتعاشات شدید ( لرزش شدید ) در کمپرسور باد جلوگیری کنید:

1. برنامه نگهداری منظم: یک برنامه نگهداری و تعمیرات پیشگیرانه تدوین و اجرا کنید.

2. آموزش اپراتورها: کارکنان را در مورد نحوه تشخیص علائم اولیه ارتعاشات آموزش دهید.

3. نصب صحیح: اطمینان حاصل کنید که کمپرسور در ابتدا به درستی نصب و تراز شده است.

4. استفاده از پایه‌های ضد ارتعاش: از پایه‌های لاستیکی یا فنری برای جذب ارتعاشات استفاده کنید.

5. کنترل شرایط محیطی: دما، رطوبت و تمیزی محیط کار کمپرسور را در حد مطلوب نگه دارید.